اگر در بررسي ها و تحليل هاي حسابرسي قابل قبول باشد که کل جامعه را رسيدگي کنيم از مولفه هاي آمار توصيفي مانند پارامترهاي مرکزي ، پارامترهاي پراکندگي ، سريها و شاخص ها در رسيدگي هاي حسابرسي به عنوان شواهد (ازقبيل روشهاي تحليلي ،محاسبات )استفاده مي کنيم .
1- معرفي پارامترهاي مرکزي
پارامترهاي مرکزي نقطه تعادل توزيع يا مرکز ثقل ان است .ميانگين حسابي و هندسي از مهمترين شاخص هاي پارامترهاي مرکزي است.ما وقتي از ميانگين هندسي استفاده مي کنيم که اندازه ها نسبي باشد همانند نسبتها ،درصدها ، نرخهاي رشد و شاخصها باشد.
در مشاهدات معمولي نيز از ميانگين حسابي استفاده مي کنيم.
هنگامي که مقياس ما ترکيبي باشد مانند کيلومتر در ساعت از ميانگين هارمونيک استفاده مي کنيم .پارامترهاي مرکزي در آمار توصيفي جزء ساده ترين عمليات آماري است که در رسيدگي ها و حسابرسي ها مي توانيم از ان استفاده کنيم .
2- معرفي پارامترهاي پراکندگي
اگر در هنگام رسيدگي و محاسبه پارامترهاي مرکزي به دو جامعه برخورد بکنيم مانند ،ممکن است ميانگين ها برابر باشد ،اما اين برابري بدين معني نيست که داده هاي آماري در هر دو جامعه داراي توزيع يکساني است ممکن است در يک جامعه اماري اختلاف بين داده ها بيشتر از جامعه ديگر باشد که نشان دهنده تفاوت در توزيع هاست.لذا از پارامترهاي پراکندگي مانند واريانس و انحراف معيار استفاده مي کنيم تا توزيع داده هاي جامعه اماري را بررسي کنيم .
3- بررسي سري ها و شاخص ها
از سريهاي زماني که داراي اجزاي زير مي باشد در تجزيه وتحليل روند اطلاعات حسابرسي به عنوان شواهد مربوط به روشهاي تحليلي استفاده مي شود که حسابرسان را وامي دارد که نوسانات غير طبيعي را مورد توجه قرار داده و رسيدگي کنند .
· روند
· تغييرات دوره اي
که حالت نوساني دارد شبيه رکود و رونق.
· تغييرات فصلي
· تغييرات نامنظم
از شاخص ها نيز در تحليل هاي حسابرسي استفاده مي شود.شاخص در ساده ترين شکل خود عبارت است ازنسبت دو عدد است ، که به صورت درصد بيان مي شود .عموما شاخص ها براي نشان دادن تغييرات در قيمت ، مقدار و يا ارزش ساخته مي شوند.استفاده از شاخص صنعت در بررسي نسبتهاي مالي در حسابرسي متداول است.
در گزارشهاي حسابرسي، حسابرسان از شاخص هاي گوناگون مديريت مالي مانند نسبتهاي نقدينگي ، نسبتهاي کارايي ، نسبتهاي سود آوري مانند ( EPS) و ( DPS) براي تجزيه تحليل صورتهاي مالي به صورت مقايسه اي و سنواتي استفاده مي کنند.
در هنگام حسابرسي و بودجه نويسي و نظارت بر بودجه هنگامي که مي خواهيم از تکنيک هاي آماري استفاده کنيم در صورتي که جامعه آماري داراي داده هاي بسيار مي باشد مقرون به صرفه نيست که براي محاسبه فرمولها از کل داده استفاده کنيم لذا امروزه يک نمونه از جامعه تعريف مي شود و تکنيک هاي آماري بر روي اين نمونه مورد محاسبه قرار مي گيرد و پارامترهايي که بدست مي آيد را به جامعه اصلي تعميم مي دهيم ،البته در اين زمينه توجه به نکات خاصي اهميت دارد:
1. اين کار با احتمال خطر همراه است لذا اگر مکانيسم تئوري احتمال را در نمونه گيري و استنباط آماري بکار ببريم يعني از روشهاي تصادفي در نمونه گيري استفاده کنيم بدين معني که شانس انتخاب براي همه داده ها يکسان باشد مي توانيم احتمال اين خطر را اندازه گيري کنيم .
2. در نمونه گيري هنگامي که اندازه نمونه افزايش پيدا کند موجب کاهش احتمال خطر مي شود لذا هميشه بايست بين اندازه نمونه و احتمال خطر و مقرون به صرفه بودن نمونه تعادل و توازن برقرار کنيم.
3. همانطور که يک جامعه آماري داراي توزيع خاصي مي باشد نمونه هاي تصادفي که از جوامع بدست مي آيد نيز داراي توزيع خاصي است که اين توزيع به کمک قضيه هايي که در آمار وجود دارد براي استنباط پارامترها به کمک آماره ها به کار مي رود. به طور کلي اگر بخواهيم شاخص هاي يک جامعه را بدست آوريم دو راه داريم :
· از طريق سرشماري کل جامعه شاخص را محاسبه کنيم .
· تعميم نتايج نمونه به جامعه و استنباط پارامتر هاي آن. تئوري استنباط آماري جديدا به نام تئوري تصميم گيري شناخته شده است و شامل برآورد ( نقطه اي و فاصله اي است ، اگر تحقيق ما از نوع سوالي و صرفا حاوي پرسش در مورد پارامتر باشد .)و آزمون فرضيه ها ( يعني از مرحله سوال گذر کرده باشيم )
4. تعيين اندازه حجم نمونه در شواهد حسابرسي داراي عوامل موثري است (مواردي که از پارامترهاي جامعه در محاسبه اين فرمول وجود نداشته باشد بايد از طريق استنباطهاي آماري بدست آيد):
تعيين اندازه نمونه
· اندازه جامعه
· احتمال خطر رد کردن نادرست مورد نظر
· تغيير پذيري برآوردي انحراف استاندارد براوردي(مقادير اقلام جامعه)
· حدود مجاز مورد نظر براي احتمال خطر نمونه گيري
5.نمونه گيري براي آزمون هاي کنتترل و محتوي صورت ميگيرد که مراحل آن را جهت آشنايي بيشتر ارايه مي دهيم .
به طور خلاصه نمونه گيري برا ي آزمون کنترلها شامل مراحل زير است :
o تعيين هدف آزمون
o تعريف يک انحراف
o تعريف جامعه نمونه گيري
ابرسي o گزيدن شيوه انتخاب نمونه
o تعيين اندازه نمونه
o انتخاب نمونه و بررسي اقلام آن
o ارزيابي نتايج نمونه
o مستند سازي روشهاي نمونه گيري
و نمونه گيري برا ي آزمون هاي محتوي شامل مراحل زير است :
o تعيين هدف آزمون
o تعريف جامعه
o انتخاب روش نمونه گيري
o تعيين اندازه نمونه
o گزيدن شيوه انتخاب نمونه
o انتخاب نمونه و بررسي اقلام آن
o ارزيابي نتايج نمونه
o مستند سازي روشهاي نمونه گيري
همانطور که ملاحظه نموديد درک فرمولهاي آماري براي کارکنان معمولي وکارکناني که فرصت يادگيري اين فرمولها راندارند مساله قابل تاملي است.
لذا امروزه نرم افزارهايي تهيه شده است که مانند ماشين حساب کافي است شما داده ها را به آن
بدهيد خود نرم افزار کار محاسبات و فرمول ها را انجام مي دهد فقط تنها کافي است کاربر با مفاهيم آماري و کارکرد تکنيکهاي آماري آشنا باشد تا بداند در کجا و چگونه از آنها استفاده کند .يکي ازاين نرم افزارها SPSS است .
